Doanh thu có nhưng tiền không về: Đọc kế toán từ góc nhìn dòng tiền
Doanh thu có nhưng tiền không về không nhất thiết là lỗi kế toán. Doanh nghiệp có thể đã bán hàng, đã đủ điều kiện ghi nhận doanh thu nhưng khách hàng chưa thanh toán. Lúc đó, doanh thu xuất hiện trên Báo cáo kết quả kinh doanh, khoản chưa thu nằm ở công nợ phải thu, còn ngân hàng vẫn chưa nhận được tiền. Vấn đề quản trị bắt đầu khi doanh thu tăng nhanh hơn khả năng biến doanh thu thành tiền.
Trả lời nhanh: Doanh thu và tiền thu không phải cùng một thời điểm. Khi doanh nghiệp bán chịu, doanh thu có thể được ghi nhận trước khi khách hàng thanh toán. Số tiền chưa thu thường được theo dõi ở phải thu khách hàng. Khi khách hàng trả tiền, tiền ngân hàng tăng và công nợ giảm; doanh thu không được ghi thêm lần nữa. Muốn biết “doanh thu đã biến thành tiền chưa”, CEO phải đọc đồng thời doanh thu + TK 131 + tuổi nợ + sao kê ngân hàng + dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
Doanh thu cho biết doanh nghiệp đã tạo ra giá trị bán hàng.
Công nợ cho biết bao nhiêu giá trị đó chưa thu được.
Dòng tiền cho biết bao nhiêu tiền thực sự đã vào tài khoản.
Vì sao doanh thu không đồng nghĩa với tiền?
Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất khi chủ doanh nghiệp đọc báo cáo kế toán là:
Điều này chỉ đúng nếu gần như toàn bộ doanh thu được thu ngay bằng tiền và không có các yếu tố khác.
Trong thực tế, doanh nghiệp có thể:
- bán hàng trả chậm;
- cho khách hàng công nợ 30–60–90 ngày;
- xuất hóa đơn nhưng chưa đến hạn thanh toán;
- đã đến hạn nhưng khách hàng chưa trả;
- thu tiền trong tháng này cho hóa đơn của tháng trước;
- nhận tiền trước cho hàng/dịch vụ chưa đủ điều kiện ghi nhận doanh thu;
- cấn trừ công nợ thay vì nhận tiền;
- phát sinh giảm giá, hàng trả lại hoặc điều chỉnh;
- có khoản phải thu khó đòi;
Vì vậy, doanh thu là một chỉ tiêu kế toán về kết quả kinh doanh; còn tiền là tài sản có tính thanh khoản. Hai chỉ tiêu liên hệ với nhau, nhưng không phải cùng một con số.
Kế toán ghi doanh thu trước khi khách hàng trả tiền như thế nào?
Giả sử doanh nghiệp bán hàng/dịch vụ và đủ điều kiện ghi nhận doanh thu. Giá chưa VAT: 100.000.000 đồng. VAT giả định: 10.000.000 đồng. Khách hàng được thanh toán sau 30 ngày.
Ngay sau bút toán này:
- Doanh thu đã tăng 100 triệu.
- Phải thu khách hàng tăng 110 triệu.
- Ngân hàng chưa tăng đồng nào.
30 ngày sau, khi khách hàng chuyển 110 triệu:
Doanh thu được ghi ở sự kiện bán hàng. Tiền được ghi ở sự kiện thu nợ. TK phải thu khách hàng là cây cầu nối hai thời điểm đó.
LILAI Revenue-to-Cash Bridge: Từ doanh thu đến tiền phải đi qua 7 checkpoint
LILAI Accounting gọi chuỗi này là LILAI Revenue-to-Cash Bridge. Đây là framework quản trị do LILAI biên soạn, không phải tên một chuẩn mực kế toán.
Doanh thu không biến thành tiền chỉ bằng một bút toán.
Nó phải vượt qua
billing → công nợ → thời hạn thanh toán → collection → ngân hàng.
Nếu tiền không về,
câu hỏi đúng là:
“Revenue-to-Cash Bridge đang gãy ở checkpoint nào?”
Case study: Doanh thu 1 tỷ nhưng tháng này chỉ thu 770 triệu
Đầu tháng, doanh nghiệp còn 220 triệu đồng công nợ khách hàng từ kỳ trước.
Trong tháng:
- Doanh thu mới: 1.000.000.000 đồng.
- VAT giả định: 100.000.000 đồng.
- Giá trị khách hàng phải thanh toán mới: 1.100.000.000 đồng.
- Tiền thực tế thu từ khách hàng trong tháng: 770.000.000 đồng.
- Giả định không có bù trừ, xóa nợ hoặc điều chỉnh công nợ khác.
Cầu công nợ sẽ chạy như sau
| Nội dung | Số tiền |
|---|---|
| Công nợ đầu kỳ | 220.000.000 |
| Khoản phải thu mới phát sinh | +1.100.000.000 |
| Khách hàng đã thanh toán | -770.000.000 |
| Công nợ cuối kỳ | 550.000.000 |
Công nợ cuối kỳ = Công nợ đầu kỳ + Phải thu phát sinh − Tiền thu − Các khoản giảm công nợ khác.
Kết quả tháng này:
- P&L có doanh thu 1 tỷ.
- Ngân hàng nhận 770 triệu từ khách hàng.
- Bảng cân đối còn 550 triệu phải thu.
Không có ba con số nào bắt buộc phải bằng nhau.
Sai lầm lớn: Lấy “doanh thu – tiền ngân hàng” rồi gọi phần còn lại là công nợ
Trong ví dụ trên:
Doanh thu:
1 tỷ.
Tiền khách trả:
770 triệu.
Có thể người quản lý kết luận:
Nhưng số đúng trong ví dụ là: 550 triệu.
Tại sao?
Vì đang so hai tập dữ liệu khác cơ sở đo lường.
Doanh thu trên P&L
Trong ví dụ: 1 tỷ. Đây là doanh thu không bao gồm VAT theo giả định doanh nghiệp kê khai VAT theo phương pháp khấu trừ.
Công nợ và tiền khách trả
Có thể đang theo dõi giá thanh toán gồm VAT. Ngoài ra, tiền thu trong tháng có thể bao gồm công nợ từ tháng trước.
Hãy đi qua cây cầu: Doanh thu/hóa đơn → Phải thu khách hàng → Tiền thu → Ngân hàng.
7 lý do doanh thu tăng nhưng tiền không tăng
Doanh thu tăng nhanh đôi khi lại làm doanh nghiệp thiếu tiền nhanh hơn
Giả sử doanh nghiệp bán hàng với biên lợi nhuận tốt, nhưng:
- phải trả nhà cung cấp trong 15 ngày;
- phải trả lương cuối tháng;
- phải nộp các nghĩa vụ đến hạn;
- trong khi khách hàng được nợ 60 ngày.
Doanh nghiệp phải chi tiền trước và thu tiền sau.
Nếu doanh số tăng gấp đôi, khoảng vốn phải tài trợ cho giai đoạn chờ khách trả cũng có thể tăng mạnh.
Trong một mô hình bán chịu, tăng trưởng quá nhanh có thể làm nhu cầu vốn lưu động tăng nhanh hơn lượng tiền doanh nghiệp đang có.
LILAI 5-Layer Cash Realization Test: 5 lớp kiểm tra khi “bán được mà không thấy tiền”
Đây là framework quản trị do LILAI Accounting biên soạn.
Layer 1 — Revenue Quality
Doanh thu có thật, đúng kỳ và không bị đẩy sớm hay không?
Layer 2 — Receivable Quality
Công nợ có đúng khách hàng, đúng hóa đơn, đúng giá trị và có khả năng thu không?
Layer 3 — Collection Discipline
Có hạn thanh toán, người chịu trách nhiệm, nhắc nợ và escalation hay không?
Layer 4 — Cash Evidence
Tiền đã thực sự về ngân hàng chưa và được match vào công nợ nào?
Layer 5 — Cash Flow Impact
Sau toàn bộ hoạt động, dòng tiền kinh doanh đang dương hay âm?
Nếu Layer 1–4 đều tốt nhưng tiền vẫn thiếu, vấn đề có thể nằm ở chi tiền, tồn kho, nhà cung cấp, đầu tư hoặc tài trợ chứ không còn nằm ở doanh thu.
Một giao dịch “bán rồi chưa thu” xuất hiện ở đâu trên 3 báo cáo tài chính?
1. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
Doanh thu xuất hiện khi đáp ứng cơ sở ghi nhận phù hợp.
Báo cáo này cho CEO biết: doanh nghiệp tạo ra doanh thu và lợi nhuận kế toán thế nào.
2. Báo cáo tình hình tài chính
Phần khách hàng chưa thanh toán được phản ánh trong các khoản phải thu theo cách trình bày phù hợp.
Đây là nơi CEO nhìn thấy: một phần tài sản của công ty đang nằm trong túi khách hàng.
3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Đây mới là báo cáo cho biết tiền thực tế đã đi đâu.
• phương pháp trực tiếp có chỉ tiêu “Tiền thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ và doanh thu khác”;
• phương pháp gián tiếp có phần điều chỉnh “Tăng, giảm các khoản phải thu”.
Đây là hai cách nhìn rất trực quan về khoảng cách giữa lợi nhuận kế toán và tiền từ hoạt động kinh doanh.
Tăng khoản phải thu ảnh hưởng dòng tiền thế nào?
Ở mức quản trị đơn giản:
Với cách lập BCLCTT gián tiếp, lợi nhuận được điều chỉnh cho những biến động vốn lưu động, trong đó có các khoản phải thu.
Vì vậy, một doanh nghiệp có thể:
- doanh thu tăng;
- lợi nhuận tăng;
- phải thu tăng rất mạnh;
- dòng tiền kinh doanh lại yếu.
Đây không phải mâu thuẫn. Đó là hai góc nhìn khác nhau của cùng một doanh nghiệp.
Có doanh thu chưa thu tiền vẫn có thể phát sinh vấn đề thuế
Một hiểu nhầm khác là:
Không nên kết luận như vậy.
Theo Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được xác định không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
LILAI Revenue Quality Dashboard: 5 chỉ số CEO nên nhìn cùng doanh thu
Doanh thu đứng một mình không cho biết chất lượng dòng tiền. Mỗi tháng, CEO nên đặt nó cạnh ít nhất 5 chỉ số.
Một công nợ 90 ngày nguy hiểm hơn một công nợ 30 ngày như thế nào?
Không phải chỉ vì “khách trả chậm hơn”.
Khi tuổi nợ tăng, doanh nghiệp đang:
- tài trợ vốn cho khách hàng lâu hơn;
- mất khả năng sử dụng số tiền đó cho hàng hóa hoặc lương;
- có thể phải vay để bù khoảng trống tiền mặt;
- chịu rủi ro thu hồi ngày càng lớn;
- có thể phải đánh giá khả năng thu hồi công nợ sâu hơn.
Do đó, báo cáo “tổng phải thu 2 tỷ” chưa đủ. CEO cần biết:
| Nhóm tuổi nợ | Câu hỏi quản trị |
|---|---|
| Chưa đến hạn | Có phù hợp điều khoản hợp đồng không? |
| 1–30 ngày quá hạn | Đã nhắc nợ và xác nhận hồ sơ thanh toán chưa? |
| 31–60 ngày | Vì sao khách trì hoãn? Có tranh chấp hay thiếu hồ sơ? |
| 61–90 ngày | Ai chịu trách nhiệm escalation? Có cần dừng cấp thêm tín dụng? |
| Trên 90 ngày | Khả năng thu hồi thực tế là bao nhiêu? Cần biện pháp quản lý nào tiếp theo? |
10 red flags: Doanh thu đang đẹp nhưng chất lượng tiền đang xấu
- Doanh thu tăng nhưng phải thu tăng nhanh hơn nhiều.
- DSO tăng liên tục nhiều tháng.
- Tỷ trọng công nợ trên 60/90 ngày tăng.
- Một vài khách hàng chiếm phần lớn tổng phải thu.
- Nhân viên kinh doanh được thưởng theo doanh số nhưng không gắn trách nhiệm collection.
- Hợp đồng có thời hạn thanh toán dài hơn khả năng tài trợ vốn của doanh nghiệp.
- Khách hàng thường xuyên thiếu PO, nghiệm thu hoặc từ chối hồ sơ thanh toán.
- Doanh thu cuối tháng/quý tăng đột biến nhưng tiền thu sau đó rất yếu.
- Công nợ trên sổ khác số khách hàng xác nhận.
- Lợi nhuận tăng nhưng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh liên tục âm hoặc suy yếu mà không có lời giải thích hợp lý.
LILAI Cash Gap Tree: Nếu doanh thu có mà tiền thiếu, hãy tìm tiền ở 4 nơi
1. Tiền đang nằm ở khách hàng?
Kiểm tra TK 131, aging và collection.
2. Tiền đang nằm trong tồn kho?
Doanh nghiệp đã dùng tiền mua hàng nhưng hàng chưa bán hoặc luân chuyển chậm?
3. Tiền đã trả nhà cung cấp quá sớm?
Điều khoản phải trả có ngắn hơn chu kỳ thu tiền khách hàng?
4. Tiền đã đi ra ngoài hoạt động kinh doanh?
Mua tài sản, trả nợ vay, chia lợi nhuận hoặc đầu tư có đang tiêu thụ tiền?
Hãy hỏi: “Tiền đang nằm ở công nợ, tồn kho, nhà cung cấp, đầu tư hay nghĩa vụ tài chính?”
Doanh thu cao nhưng dòng tiền âm có phải luôn xấu?
Không.
Ví dụ doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh có thể cần:
- mua thêm tồn kho;
- mở rộng tín dụng khách hàng;
- trả trước nhà cung cấp;
- tăng nhân sự;
- xây năng lực vận hành.
Những điều này có thể khiến dòng tiền ngắn hạn yếu dù doanh thu tăng.
Câu hỏi quan trọng là:
Dòng tiền âm là kết quả của một khoản đầu tư vốn lưu động có kiểm soát, hay vì doanh nghiệp đang mất khả năng thu tiền?
Doanh thu tăng nhưng phải thu giảm thì sao?
Đây thường là tín hiệu đáng phân tích.
Có thể doanh nghiệp:
- thu hồi nợ cũ tốt;
- tăng tỷ lệ bán thu tiền ngay;
- rút ngắn điều khoản thanh toán;
- cải thiện collection;
- thay đổi cơ cấu khách hàng.
Nhưng cũng cần kiểm tra các yếu tố bất thường như bù trừ, xóa nợ, chuyển tài khoản hoặc điều chỉnh công nợ.
LILAI 3-Way Receivable Reconciliation: Công nợ chỉ đáng tin khi ba nguồn khớp nhau
Nếu chỉ nhìn tổng TK 131 mà không đi xuống từng khách hàng, doanh nghiệp có thể không thấy:
- số dư âm bất thường;
- tiền đã thu nhưng chưa cấn công nợ;
- hóa đơn nhập nhầm khách hàng;
- công nợ treo nhiều năm;
- khoản ứng trước đang bị trình bày lẫn với phải thu;
- một khách hàng đã vượt hạn mức tín dụng nội bộ.
Đây cũng là lý do Bảng cân đối tài khoản có thể cân nhưng công nợ vẫn sai.
Xem: Bảng cân đối tài khoản có thể cân mà vẫn sai: 12 lỗi chủ doanh nghiệp không nhìn thấy .
Từ một dòng doanh thu đến một dòng tiền: kết nối với sổ kép như thế nào?
Chuỗi kế toán có thể tóm tắt:
Để hiểu chi tiết đường đi đó, xem: Một nghiệp vụ đi qua sổ kép như thế nào? Theo dấu một giao dịch từ ngân hàng đến BCTC .
Khi doanh thu có nhưng tiền không về, CEO nên làm gì trong 30 phút?
- Mở danh sách công nợ phải thu theo từng khách hàng. Không chỉ nhìn tổng TK 131.
- Chia tuổi nợ. Chưa đến hạn, 1–30, 31–60, 61–90, trên 90 ngày.
- Chọn 10 khoản phải thu lớn nhất. Xác định người chịu trách nhiệm thu.
- Kiểm tra hồ sơ thanh toán. Hóa đơn, PO, hợp đồng, nghiệm thu, biên bản giao hàng có đầy đủ không?
- Đối chiếu tiền đã nhận với ngân hàng. Có khoản khách đã trả nhưng kế toán chưa match vào công nợ không?
- So điều khoản thu tiền với điều khoản trả nhà cung cấp. Doanh nghiệp có đang trả trong 15 ngày nhưng thu trong 60 ngày không?
- Xem dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Nếu yếu, đừng dừng ở câu “doanh thu vẫn tốt”.
LILAI Revenue Quality Traffic Light: Một phép kiểm tra nhanh cho CEO
5 câu CEO nên hỏi kế toán thay vì chỉ hỏi “tháng này doanh thu bao nhiêu?”
- Bao nhiêu doanh thu kỳ này đã chuyển thành tiền?
- Tổng phải thu cuối tháng là bao nhiêu và khách hàng nào chiếm nhiều nhất?
- Bao nhiêu công nợ đã quá hạn trên 30, 60 và 90 ngày?
- Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh đang dương hay âm? Vì sao?
- Nếu không thu được thêm khoản nào, số tiền hiện tại đủ vận hành trong bao lâu?
Bài 5 nối với 4 bài trước như thế nào?
Bài 1 — Giao dịch
Giao dịch có thật không?
7 lớp bằng chứng của một giao dịchBài 2 — Sổ kế toán
Sổ cân nhưng số có đúng không?
12 lỗi Bảng cân đối tài khoảnBài 3 — Dòng dữ liệu
Một giao dịch đi vào BCTC thế nào?
Theo dấu giao dịch từ ngân hàng đến BCTCBài 4 — Phạm vi dịch vụ
Ai đang chịu trách nhiệm cho từng lớp?
Bookkeeping, Accounting và Kế toán thuế khác nhau thế nào?Bài 5 — Cash Realization
Doanh thu đã ghi nhưng đã thực sự biến thành tiền chưa?
Bài tiếp theo
Lợi nhuận 500 triệu nhưng tài khoản ngân hàng gần hết tiền: chuyện gì xảy ra?
Nội dung liên quan tại LILAI Accounting
Câu hỏi thường gặp về doanh thu và dòng tiền
Vì sao doanh thu có nhưng tiền không về?
Vì doanh thu có thể được ghi nhận trước thời điểm khách hàng thanh toán. Phần chưa thu được theo dõi trong công nợ phải thu cho đến khi khách hàng trả tiền hoặc được xử lý theo bản chất thực tế.
Doanh thu có phải là tiền vào ngân hàng không?
Không. Doanh thu là chỉ tiêu kế toán phản ánh giá trị hoạt động bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ được ghi nhận phù hợp. Tiền ngân hàng phản ánh dòng tiền thực tế. Hai thời điểm có thể khác nhau.
TK 131 là gì?
TK 131 dùng để theo dõi các khoản phải thu khách hàng theo chế độ kế toán áp dụng. Trong quản trị, đây là một trong những tài khoản quan trọng nhất để theo dõi phần doanh thu chưa chuyển thành tiền.
Khách hàng trả tiền thì có ghi doanh thu lần nữa không?
Nếu doanh thu đã được ghi nhận trước đó, việc thu công nợ thường làm tăng tiền và giảm phải thu, không ghi thêm doanh thu lần thứ hai.
Có nên lấy doanh thu trừ tiền thu để tính công nợ không?
Không nên làm trực tiếp. Doanh thu, phải thu và tiền thu có thể khác cơ sở đo lường. Ví dụ công nợ có thể bao gồm VAT, tiền thu kỳ này có thể liên quan đến doanh thu kỳ trước. Nên reconcile qua sổ chi tiết công nợ.
DSO là gì?
DSO (Days Sales Outstanding) là chỉ số quản trị ước tính số ngày bình quân doanh nghiệp cần để thu hồi các khoản bán chịu. Cần đọc DSO cùng aging công nợ và điều khoản thanh toán.
Doanh thu tăng nhưng phải thu cũng tăng có xấu không?
Không nhất thiết. Khi doanh nghiệp tăng trưởng, phải thu có thể tăng theo. Điều cần kiểm tra là phải thu có tăng nhanh bất thường, DSO có kéo dài và nợ quá hạn có tăng hay không.
Doanh thu chưa thu tiền có phải tính thuế TNDN không?
Không nên lấy việc “đã thu tiền hay chưa” làm tiêu chí duy nhất. Theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được xác định không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền, theo điều kiện và thời điểm được pháp luật quy định.
Lợi nhuận dương nhưng dòng tiền âm có bình thường không?
Có thể xảy ra. Ví dụ doanh nghiệp tăng phải thu, tăng tồn kho hoặc trả nhà cung cấp nhanh hơn tốc độ thu khách hàng. Cần phân tích nguyên nhân thay vì chỉ nhìn lợi nhuận.
Báo cáo nào cho biết tiền thực tế vào và ra?
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giúp trình bày dòng tiền theo các nhóm hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính theo chế độ kế toán áp dụng.
CEO nên xem công nợ bao lâu một lần?
Với doanh nghiệp có bán chịu, nên có quy trình theo dõi định kỳ, thường ít nhất hàng tháng và thường xuyên hơn đối với công nợ lớn, quá hạn hoặc có rủi ro.
Công nợ quá 90 ngày có phải chắc chắn mất tiền không?
Không. Tuổi nợ cao là tín hiệu cần đánh giá khả năng thu hồi sâu hơn, không phải bằng chứng tự động rằng khoản nợ mất hoàn toàn.
Tại sao công ty có doanh thu cao mà vẫn phải vay tiền?
Có thể vì tiền đang nằm ở công nợ hoặc tồn kho, trong khi doanh nghiệp phải thanh toán nhà cung cấp, lương, thuế và chi phí vận hành trước khi thu được tiền khách hàng.
Doanh thu đang tăng nhưng tiền trong ngân hàng không tăng?
LILAI Accounting có thể hỗ trợ doanh nghiệp lần theo dòng dữ liệu từ doanh thu, công nợ phải thu, tuổi nợ, ngân hàng đến Bảng cân đối tài khoản và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ để xác định tiền đang “kẹt” ở đâu và số liệu nào cần rà soát.
Rà soát sổ sách & công nợ Xem dịch vụ kế toán trọn góiNguồn pháp lý và chuyên môn tham khảo
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13 và các sửa đổi hiện hành — nguyên tắc ghi nhận, xử lý, kiểm tra và cung cấp thông tin kế toán.
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 — Doanh thu và thu nhập khác — nguyên tắc và phương pháp kế toán doanh thu, bao gồm giá trị lợi ích kinh tế đã thu hoặc sẽ thu.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC — Chế độ kế toán doanh nghiệp đối với đối tượng thuộc phạm vi áp dụng, có hiệu lực từ 01/01/2026; bao gồm hệ thống BCTC và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
- Thông tư 133/2016/TT-BTC — Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 — quy định về doanh thu để tính thu nhập chịu thuế.
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP — quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế TNDN.
Lưu ý: Bài viết cập nhật ngày 27/08/2026 nhằm cung cấp kiến thức kế toán và quản trị dòng tiền tổng quát. Các ví dụ được đơn giản hóa để giải thích mối liên hệ giữa doanh thu, công nợ và tiền. Việc ghi nhận doanh thu, thuế, dự phòng, xử lý công nợ và lập BCTC cụ thể phải căn cứ vào bản chất giao dịch, hồ sơ thực tế, chế độ kế toán áp dụng và quy định pháp luật có hiệu lực.
